/

ADIM ADIM TÜPBEBEK

Prof. Dr. Hakan Yaralı anlattı:

Çocuğu olmayan çiftlerin son umudu tüp bebek. Kadında tıkalı tüpler, yumurtlama bozuklukları, erkekte düşük kalitede sperm ve nedeni açıklanamayan kısırlıklar tüp bebek tedavisi gerektiriyor

Hacettepe Üniversitesi, Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hakan Yaralı’yla aşılama ve tüp bebek yöntemini konuştuk.

Aşılama nedir?

Prof. Dr. Hakan Yaralı:

Aşılama sperm ve yumurtanın buluşma şansını arttırmaya yönelik bir destek tedavisidir. Kadınlar her ay bir tane yumurta oluşturur. Aşılama yöntemiyle kadında bir yumurta yerine üç_dört yumurta geliştirmek için ilaç ya da iğne tedavisi uygularız. Bu yöntemde erkekten aldığımız spermlere de laboratuar ortamında yıkama ve yoğunlaştırma işlemi yapılır. Daha sonra bu spermler özel cihazlarla rahim içine bırakılır. Buna tıp dilinde inseminasyon halk arasında da aşılama ya da suni döllenme deniyo

Aşılama herkese uygun bir yöntem mi?

Prof. Dr. Hakan Yaralı:

Hayır. Nedeni bilinmeyen kısırlıkta aşılamadan yararlanabiliriz. Erkeklerde sperm kalitesinin düşük olması bu yöntemi uygulamak için başka bir neden. Vajene boşalamama durumu aşılama yöntemi için gerekçe olabilir. Erken evre endometriyozise bağlı kısırlıkta aşılama yöntemi kullanılabilir. Bir de kadın yaşı 38’in altındaysa ve kısırlık süresi üç_dört yılı geçmiyorsa aşılama yöntemine başvurabiliriz.

Aşılama tedavisi ne kadar sürer?

Prof. Dr. Hakan Yaralı:

Önce kadınlara yumurtalıkları uyarıcı, hafif ilaç tedavileri uygulanıyor. Bir uygulama 7_12 gün sürer. Sonra son hazırlayıcı iğne yapılır ve iki gün sonra aşılamaya geçilir. Bir uygulama ayında bir kez aşılama yapılması yeterli. 24 saat arayla iki kez aşılama yapılmasının ilave gebelik getirisi yok.

Bu yöntemle gebelik elde etme şansı nedir?

Prof. Dr. Hakan Yaralı:

Aşılama ucuz ama başarı şansı az olan bir yöntemdir. Bir uygulamada yaklaşık 8_10 civarında gebe kalma şansı var. En fazla dört kez uygulanır. Beşinciyi yapmamak lazım, çünkü hiçbir etki olmuyor.

Aşılama başarılı olmamışsa hangi yöntem uygulanıyor?

Prof. Dr. Hakan Yaralı:

Tüp bebek. Tüp bebek ilk kez 1987 yılında uygulandı. Son 10 yıl içerisinde tüp bebeğin başarı şansı önemli ölçüde arttı.

Tüp bebek nedir?

Prof. Dr. Hakan Yaralı:

Tüp bebek tedavisi, kadın üreme hücreleri olan yumurtalıkların ve erkek üreme hücresi olan spermlerin vücut dışında, laboratuar ortamında yan yana getirilerek döllenmenin sağlanmasıdır. Döllenen yumurtalar daha sonra rahim içine nakledilir. Bu aşamadan sonra elde edilen gebeliğin doğal yollarla oluşan gebelikten farkı kalmaz. Tek fark, döllenme işleminin laboratuar koşullarında gerçekleştirilmesi ve döllenen yumurtaların anne rahmine yerleştirilmesidir.

Anne adayına kaç tane embriyo transfer ediyorsunuz?

Prof. Dr. Hakan Yaralı:

Birtakım parametrelere göre hangi hastaya kaç tane embriyo vereceğimize karar veriyoruz. Kadının yaşı, embriyoların kalitesi, kaçıncı uygulama olduğu çok önemli. Ayrıca donduracak nitelikte embriyoların olup olmadığı da önemli bir kriter. Tüm bunları araştırdıktan sonra kaç tane nakledeceğimize karar veriyoruz. 35 yaşın altındaki kişilere, ilk denemeleri olanlara ve iyi kaliteli embriyoları bulunanlara genellikle iki embriyo veriyoruz. Bu sayı 35-40 yaş arasında üç_dörde, 40 yaş sonrasında beşe kadar çıkabiliyor.

Embriyo sayısı neden önemli?

Prof. Dr. Hakan Yaralı:

Çünkü fazla sayıda embriyo transfer etmek çoğul gebelik riskini beraberinde getirir. Birçok Avrupa ülkesinde transfer edilen embriyo sayısıyla ilgili yasal sınırlamalar var. Ülkemizde de yakın zamanda Sağlık Bakanlığı transfer edilen embriyo sayısının sınırlandırılmasıyla ilgili bir tavsiye kararı çıkardı. Buna göre embriyo sayısı üçü aşmamalı. İleri yaş ya da embriyo kalitesi gibi zorunlu durumlarda bu sayı üçü geçebilir.

Çoğul gebelik neden riskli?

Prof. Dr. Hakan Yaralı:

Başta erken doğum olmak üzere bazı sorunlara yol açıyor. Anne adayında psikolojik travmalara neden oluyor. Bebek açısından baktığımızda düşük ve ölümler gibi riskler ortaya çıkıyor. Günümüzde birçok merkez bu sorunu en aza indirgeyebilmek için en çok üç embriyoyu rahme yerleştirmeyi tercih ediyor. Çünkü bu tedaviyle hedeflenen yalnızca hastanın gebe kalması değil, canlı bir bebek sahibi olabilmesidir. Çoğul gebeliklerde doğum sürecine kadar ve hatta doğduktan sonra dahi birçok risk var. Bu tür tedaviler ile çoğul gebelikler elde edilmesi esasen tedavide başarıyı değil, bir anlamda başarısızlığı da gösterir.

Niçin tüm embriyolar gebeliği sağlayamaz?

Prof. Dr. Hakan Yaralı:

Tüp bebek sonrasında da doğal olarak oluşan embriyolarda olduğu gibi kromozomal anomaliler var olabilir. Embriyonun bölünmesi sırasında bazı sorunlar ve parçalanmalar da yaşanabilir. Tüm bu sorunlar sonucunda embriyo çok fazla sayıda hücre kaybedebilir ve gebelik gerçekleşmez. Bu olay anomalili bebeklerin dünyaya gelmesini önlemeyi amaçlayan bir doğal seleksiyon yöntemidir.

Kısırlık tedavisi altındaki çiftlerde çoğul gebelik oranı nedir?

Prof. Dr. Hakan Yaralı:

Çoğu ikiz olmak üzere vakaların yaklaşık yüzde 20’sinde çoğul gebelik gelişir. Tüp bebekle elde edilen her dört gebelikten biri çoğul gebeliktir. Bunların yüzde 20’si ikiz, 3-4’ü de üçüzdür.

Tüp bebek tedavisi ne kadar sürer?

Prof. Dr. Hakan Yaralı:

Tüp bebek tedavisi dönemi altı-sekiz hafta kadar sürebilir. Öncelikle daha fazla yumurta elde etmek için kadının normal yumurtlama fonksiyonunu baskılayarak yumurtlama denetimini biz ele geçiririz. Bunun için enjeksiyon ya da sprey tipinde bazı özel hormonlar kullanırız. Bu dönem birkaç günden birkaç haftaya kadar sürebilir. Ultrasonografik muayene ve kan testleriyle yumurtalıkların aktivitesinin baskılandığı görüldüğünde yumurtalıklar kalçadan ya da cilt altından yapılan hormon enjeksiyonlarıyla uyarılmaya başlanır. Yumurtalıkların vereceği cevaba göre değişmekle birlikte bu dönem yaklaşık 12 gün sürer. Uyarının tamamlanmasından iki gün sonra yumurtaların toplanması işlemine geçilir. Artık laboratuarda gerçek tüp bebek işleminin yapılmasına sıra gelmiştir. Döllenme olduğunda yani iki ila beş gün sonra embriyolar rahim içerisine transfer edilirler. Bundan sonra rahmi destekleyici bazı ilaçlar verilebilir. Yaklaşık 15 gün sonra tedavinin başarılı olup olmadığını gözleyebilmek içinde kanda gebelik testi yapılır.

Tüp bebekte başarı şansı nedir?

Prof. Dr. Hakan Yaralı:

Doğum oranları merkezlerin bu konudaki deneyimine bağlı olarak değişebilir ancak Avrupa ve ülkemizdeki birçok merkezde tek bir tedavi dönemi sonucunda yüzde 25 veya daha üstü gebelik oranlarına ulaşıldığı bildiriliyor. Birçok veri bir arada değerlendirildiğinde, 40 yaşın altında, erkekte bir sorun bulunmayan kadınların, dört tedavi dönemi sonunda hemen hemen tümüne yakınının gebe kalması beklenebilir. Ancak burada merkezler arası farklılıklar söz konusu olabilir. Bu farklılık yalnızca merkezin deneyiminden değil, merkezde tedavi edilen hastaların özelliklerinden de kaynaklanabilir. Örneğin ileri yaştaki kadın hasta oranı yüksek, ilave erkek faktörü olmayan, 35 yaş altındaki kadınların çoğunlukla tedavi edildiği bir merkezin sonuçlarının aynı olması beklenemez. Başarı şansından bahsederken genel bir orana bakmak pek doğru değildir. Böyle bir soru sorulacaksa şu olmalı “bizim durumumuza benzer vakaların tedavisinde başarı şansı kaçtır?”

Adım Adım Tüpbebek