/ Posta Gazetesi

TÜP BEBEK HAKKINDA MERAK ETTİĞİNİZ HERŞEY

Çikolata kisti kısır yapıyor

Cinsel ilişki sırasında ağrı, adet sancısı gibi şikayetlere yol açan çikolata kisti gebeliği engelleyen önemli nedenlerden. Ameliyatla tedavi bir yıl içinde gebelik şansını yüzde 60 oranında yükseltiyor.

Hacettepe Üniversitesi, Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hakan Yaralı’yla endometriyozis kısırlık ilişkisini konuştuk

Çikolata kisti nasıl bir hastalık?

Prof. Dr. Hakan Yaralı:

Halk arasında çikolata kisti diye bilinen hastalığa biz endometriyozis diyoruz. Rahimin iç tabakasındaki dokunun rahim dışında bulunma halidir. Rahim duvarında üç tane tabaka var. En içteki endometrium denilen tabakadır. Buna rahim içi zarı da denir. Rahim iç tabakası adet döngüsünün seyrinde her ay kalınlaşan ve belli bir süre sonunda adet kanamasıyla vücut dışına atılan bir dokudur. İşte bu doku bazen yumurtalıklar veya rahimin arka yüzünde olabilir. Rahim iç tabakası rahim yüzeyi dışında bir yere yerleştirildiğinde yine adet döngüsüyle birlikte kalınlaşma gerçekleşir ve yine kanamayla bu doku uzaklaştırılmaya çalışılır. Her ay düzenli olarak oluşan bu “iç kanamanın” vücut tarafından yok edilmesi sürecinde bölgede ciddi yapışıklıklar ortaya çıkar. Bu yapışıklıklar kısırlığa yol açabilir.

Yapışıklıktan neyi kastediyorsunuz?

Prof. Dr. Hakan Yaralı:

Kistler tüp, yumurtalık, rahim ve bağırsaklara tamamen yapışık halde bulunabilir. Bu da gebeliği engelleyici bir faktördür. Mesela bir kadının gebe kalabilmesi için tüp –yumurta ilişkisinin sağlam olması gerekir. Fakat endometriyozis tüpün ucunu kapatmışsa bu ilişki bozulur. Bu hastalığın dört evresi var. Özellikle üçüncü ve dördüncü evrede tüp yumurtalık ilişkisini bozmadan da gebe kalma potansiyelini azaltabilir.

Kimlerde daha sık görülür?

Prof. Dr. Hakan Yaralı:

Endometriyozis her yaş kadında görülebilir. Hiçbir şikayeti olmayan ve başka bir nedenle değerlendirilen bir kadında tesadüfen belirlenebilir. Bu yüzden kadınların her yıl düzenli jinekolojik muayeneden geçmesi lazım. Ancak en sık gebe kalamayan, cinsel ilişki sırasında ağrı duyan kadınlarda görülür. Birinci derecede akrabalarından birinde endometriyozis saptanan kadınlarda bu hastalığın görülme riski daha yüksektir.

Endometriyozisin belirtileri neler?

Prof. Dr. Hakan Yaralı:

Bu hastalığın üç tane başvuru şikayeti olabilir: kısırlık, ağrı, rutin muayeneler esnasında yumurtalıkta görülen kitle. Adet sancısı ve cinsel ilişki sırasında ağrı önemli bir belirti. Endometriyozis yumurtalıkta bir kitleyle gelebilir. Buna çikolata kisti, endometriyozis kisti ya da endometrioma diyoruz. Yumurtanın üzerinde endometriyozis odakları olabileceği gibi, bu odaklar yumurtanın içine doğru da büyüyebilir. Bu odakların içeriği bir madlen çikolatanın erimiş haline benzer. Tıpkı o renktir. Bu nedenle bu kistlere çikolata kistleri denir.

Diğer adet ağrılarından nasıl ayırt edilir?

Prof. Dr. Hakan Yaralı:

Burada süre önemli. Eğer altı ayı aşkın adet sancısı veya cinsel ilişki sırasında ağrı oluyorsa hastaların doktora başvurması gerekir.

Endometriyozis nasıl teşhis edilir?

Prof. Dr. Hakan Yaralı:

Birinci basamakta hastanın öyküsü alınır. Daha sonra jinekolojik muayene ve vajinal ultrasona geçilir. İyi yapılmış bir vajinal ultrason çikolata kistlerini çok yüksek duyarlıkta gösterebiliyor. Bir de laparoskopi yararlanıyoruz.

Hastalığın tedavisi nasıl yapılıyor?

Prof. Dr. Hakan Yaralı:

Karın içi yapışıklıkları ve kistlerin tedavisi ameliyatla yapılır. Çoğu zaman laparoskopi ya da açık cerrahi esnasında bu endometiryozis odaklarının yaygınlığına ve yapmış olduğu yapışıklığa bağlı olarak bu hastalığı değerlendiriyoruz. Laparoskopi göbek deliğinden açılan küçük bir delikten içeri sokularak karın içerisini görmeye yarayan bir cihazdır. Eğer kistler üç santimden büyükse laparoskopik tedaviyle çok etkin biçimde bunları çıkartabiliyoruz.

Kist ameliyatı yaparken mikrocerrahi prensiplerine tam uyum gerekir. Kalan yumurtalık dokusuna zarar vermemek çok önemli. Erkekte sperm yapımı ölene kadar sürebiliyor. Ancak kadınlar var olan yumurtaları kullanabiliyorlar. Kadınların tekrar tekrar yeni yumurta yapma şansı yok. Bu nedenle yapılacak bir kist ameliyatında sağlam yumurtalık dokusuna gereksiz bir zarar, yumurtalık rezervinde azalmaya yol açabilir. Bu da daha sonra gebe kalma potansiyelini azaltıyor.

Özellikle tüp bebek tedavilerinde baş edemediğimiz problemleri beraberinde getiriyor. Bu yüzden laparoskopik cerrahi esnasında sağlam yumurtalık dokusuna hiçbir şekilde zarar verilmemesi lazım. Ayrıca ameliyat sonrasında yapışıklık riskini en aza indirgeyecek şekilde yumurtaların korunması hayati öneme sahip. Bu nedenle endoskopik cerrahi özel eğitim almış kişilerin elinde yapılmalı.

Peki laparoskopi sonrasında gebe kalma oranı nedir?

Prof. Dr. Hakan Yaralı:

Endometriyozisin yaygınlığı, kanının yaşı, gebe kalmama süresi tedavi başarısını etkiler. Laparoskopi yaptığımız hastaların yaşı 38’in altındaysa, gebe kalmama süresi üç yılın üzerinde değilse bir yıl kadar kendi halinde gebe kalma şansı veriyoruz. Bir yıl içinde yaklaşık olarak yüzde 50 -60 oranında gebelik elde ediyoruz. Gebelik elde edilmeyen olgularda da bir –bir buçuk yıl içinde tüp bebek tedavisini düşünüyoruz.

Tedavide ilaçlar da kullanılıyor mu?

Prof. Dr. Hakan Yaralı:

Kronik adet sancıları için birtakım ilaç tedavileri de kullanıyoruz. Yalnız ağrı tedavisi çoğu zaman gebelik isteği tedavisi ile bağdaşmıyor. Dolayısıyla bunu ayrı bir şekilde düşünmek lazım.

Endometriyozis varlığı tüp bebekte başarı şansını azaltıyor mu?

Prof. Dr. Hakan Yaralı:

Bunu çok destekleyen bir çalışma yok hastalarda yumurtalık rezervinde bir azalma olmadığı sürece endometriyozis tüp bebek tedavisini olumsuz yönde etkilemiyor.

Tüp bebek hakkında merak ettiğiniz herşey