GLP-1 İlaçları Gebelikte Erken Doğum Riskini Artırıyor mu?

Kilo yönetimi amacıyla kullanılan GLP-1 ilaçları, gebeliğin erken döneminde istemeden kullanıldığında erken (preterm) doğum riskini artırmadığına dair geniş kapsamlı bir çalışma yayınlanmıştır. Danimarka'da 756.636 gebelik üzerinde yapılan bu çalışma, diyabeti olmayan ve bu ilaçları kilo kontrolü için kullanan kadınlarda erken doğum ya da diğer önemli gebelik komplikasyonları açısından anlamlı bir risk artışı bulmamıştır. Diyabet nedeniyle GLP-1 kullanan kadınlarda görülen risk artışının ise ilaçtan değil, altta yatan diyabet hastalığından kaynaklandığı düşünülmektedir. Yine de gebelikteki güvenliliğine dair yeterli veri olmadığından, GLP-1 ilaçlarının gebelik sırasında kullanılması önerilmemektedir.

GLP-1 İlaçları Nedir ve Ne İçin Kullanılır?

GLP-1 reseptör agonistleri, başlangıçta tip 2 diyabet tedavisi için geliştirilmiş; günümüzde ise obezite tedavisi ve kilo yönetiminde yaygın olarak kullanılan ilaçlardır.

Obez bireylerde gebelik öncesi kilo kaybı, doğal yolla gebelik şansını artırabilir ve bazı gebelik komplikasyonlarının riskini azaltabilir. Ancak bu ilaçların gebelikte kullanımı ve güvenilirliğiyle ilgili henüz yeterli veri bulunmamaktadır.

GLP-1 İlaçları Erken Gebelikte Neden Risk Oluşturabilir?

GLP-1 tedavisi gören bazı kadınlar, gebeliklerinin henüz farkında olmadıkları erken dönemde bu ilaçları kullanmaya devam edebilir. Bu nedenle istemeden oluşan erken gebelik maruziyetinin anne ve bebek üzerindeki etkileri önem taşır.

Danimarka Kohort Çalışması Neyi İnceledi?

Danimarka'da yapılan geniş kapsamlı kohort çalışmasında toplam 756.636 tekil gebelik incelenmiş; bunların 529'unda gebeliğin çok erken döneminde (kadın henüz hamile olduğunu bilmeden önce veya ilk haftalarda) GLP-1 ilacı kullanımı tespit edilmiştir.

Çalışmanın Amacı

Araştırmanın amacı, gebelik öncesi ve erken gebelik döneminde GLP-1 reseptör agonistlerine istemeden maruz kalmanın maternal ve perinatal sonuçlar üzerindeki olası etkilerini incelemektir. İncelenen sonuçlar şunlardır:

• Preeklampsi
• Gestasyonel diyabet
• Preterm (erken) doğum
• Doğum ağırlığı
• Plasenta ağırlığı
• Ölü doğum
• Plasenta dekolmanı
• Plasenta previa

Maruziyet Nasıl Tanımlandı?

Maruziyet, son adet tarihinden önceki veya sonraki 8 hafta içinde GLP-1 agonistlerinin kullanılması olarak tanımlanmıştır. Bu dönem, kadının henüz gebeliğini fark etmemiş olabileceği ve fetal organ gelişiminin başladığı kritik süreci kapsar.

Çalışmanın Sonuçları Ne Oldu?

Çalışmada, GLP-1 ilaçlarını diyabet tedavisi için kullanan kadınlarda preterm doğum riskinin arttığı; kilo yönetimi için kullanan diyabetsiz kadınlarda ise anlamlı bir risk artışı olmadığı görülmüştür.

Sonuçlar iki grupta şöyle özetlenebilir:

• Diyabet nedeniyle kullananlar: Preterm doğum riskinde artış gözlenmiştir.
• Kilo yönetimi için kullananlar (diyabetsiz): Erken doğum veya diğer önemli obstetrik sonuçlar açısından anlamlı bir risk artışı saptanmamıştır.

Araştırmacılar, diyabet grubunda görülen risk artışının büyük olasılıkla GLP-1 ilaçlarından değil, altta yatan diyabet hastalığından kaynaklandığını belirtmiştir.

GLP-1 İlaçları Gebelikte Güvenli mi?

Bu büyük ölçekli çalışma, kilo yönetimi amacıyla kullanılan GLP-1 ilaçlarının erken gebelikte istemeden kullanılmasının preterm doğum riskini artırdığına dair bir kanıt ortaya koymamıştır. Ancak çalışma gözlemsel nitelikte olduğu için, bu ilaçların gebelikte tamamen güvenli olduğu sonucuna varılamaz.

Gebelikteki güvenliliğine ilişkin yeterli veri bulunmadığından, GLP-1 reseptör agonistlerinin gebelik sırasında kullanılması önerilmemektedir. Bu nedenle:

• Gebelik planlayan veya gebelik olasılığı bulunan kadınlar, bu ilaçları kullanmadan önce kadın hastalıkları ve doğum uzmanına ve tedaviyi düzenleyen hekimine danışmalıdır.
• Kesin sonuçlara ulaşabilmek için daha kapsamlı prospektif ve randomize klinik çalışmalara ihtiyaç vardır.

Kaynak

Hviid KVR, Banasik K, Mortensen LH, Madsbad S, Strandberg-Larsen K, Geiker NRW, Westergaard D, Nielsen HS. Periconceptional GLP-1 receptor agonist exposure and obstetric outcomes: a Danish nationwide cohort study. Human Reproduction Open. 2026;2026(2):hoag015.DOI: 10.1093/hropen/hoag015