AŞILAMA (INSEMINASYON)

Aşılama veya tıbbi deyimi ile inseminasyon, özellikle erkeklerde hafif sperm problemine bağlı infertilitede veya nedeni açıklanamamış kısırlık olgularında, tüp bebek öncesinde, kullanılan bir tedavi şeklidir. Aşılamada, sperm “yıkanarak” kaliteli olan ayıklanır, seçilir ve özel bir kateter vasıtası ile, ultrasonografik kontrol altında, rahim içine yerleştirilir. Aşılama, çoğu zaman bayanın hafif yumurtalık uyarılması (hap veya günlük iğne) ile birlikte yapılır. Amaç, döllenme ortamı olan fallop tüpleri (kanal) içinde, 1-2 yumurta ve “iyi kaliteli, yıkanmış” spermi “buluşturarak” gebelik şansını arttırmaktır.

Aşılama Tedavisi Kimler için Uygundur?

Aşılama özellikle nedeni açıklanamamış kısırlık olgularında, hafif sperm bozukluklarında ve erken evre endometriozis olgularında tercih edilir. Aşılama yapılabilmesi için en az tek, tercihen iki taraflı, tüp-yumurtalık anatomik ilişkisinin normal olması gerekir.

Şu durumlarda aşılama tercih edilmez/yapılmaz;

  • Kadın yaşının 39-40 üzerinde olması,
  • Düşük yumurtalık rezervi,
  • Ağır sperm problemi,
  • Çift taraflı tüp-yumurtalık anatomik ilişkisini bozan yapışıklıklar varlığı,
  • Çift taraflı tüp tıkanıklığı,
  • Uzun kısırlık süresi.
 

Aşılama Nasıl Yapılır?

Aşılama, daima hafif yumurtalık uyarımı ile birlikte yapılır. Öncelikle kadının yumurtalıkları ilaç (hap veya günlük iğne) hafifçe uyarılır. İğne ile yumurtalıkların uyarılmasında gebelik oranı, hap ile uyarımı göre bir miktar daha yüksektir. Hap veya iğne uyarılan yumurtaların gelişimi ultrason ile yapılır. Yumurtalar (ultrasonografide foliküller) olgunlaştığı zaman (folikül çapı 16-18 mm’e ulaştığında) çatlatma iğnesi verilir. Bu iğneden 36-40 saat sonra aşılama yapılır. Aşılama için erkeğin mastürbasyon ile ürettiği sperm yıkanarak, “kaliteli” olanları seçilir ve küçük bir hacim (0.5 ml) içine yoğunlaştırıldıktan sonra rahim içine, özel bir kateter vasıtası ile, ultrasonografik kontrol altında yerleştirilir. Aşılama sonrası bir miktar kasık ağrısı ve kramp normal olarak görülebilir.

Aynı uygulama ayında aşılamanın bir veya iki defa (peşi sıra iki ayrı günde) yapılması arasında gebelik oranları açısından fark saptanmamıştır.

Hedeflenen gelişmiş folikül (16-18 mm) sayısı ikidir. Özellikle, rezervi yüksek kadınlarda (örneğin polikistik over sendromu) fazla sayıda yumurta gelişirse (3 veya daha fazla 14 mm’den büyük folikül) çoğul gebelik riski olabileceğinden tedavi iptal edilebilir, veya foliküllerden bir veya daha fazlası ultrasonografik kontrol altında boşaltılır.
 

Aşılama ile Gebelik Oranları Nedir?

Aşılama, tüp bebeğe göre, daha basit, ucuz ama başarı şansı düşük bir tedavi seçeneğidir. Aşılama ile uygulama başına gebelik oranı %15-17 civarındadır. Aşılamanın en fazla 3-4 defa yapılması önerilmektedir. Gebe kalamayan çiftler tüp bebeğe yönlendirilmelidir.

Aşılamanın en önemli komplikasyonu çoğul gebeliktir. Bu nedenle yumurtalıkları uyarılan kadınlarda, çatlatma iğnesi günü, 14 mm’den büyük folikül sayısı 2’den fazla ise bu risk hakkında çift uyarılmalıdır; bu olgularda tedavi iptali veya foliküllerden bir veya daha fazlasının ultrasonografik kontrol altında boşaltılması tercih edilmelidir.


Puan Ver
44 Kişi. Ortalama puan: 2.68
İlk Yayımlanma Tarihi: 13.04.2021
Güncellenme Tarihi: 21.10.2021
Prof. Dr. HAKAN YARALI
YAZAR
Prof. Dr. HAKAN YARALI

Detaylı Özgeçmiş İçin Tıklayın

Prof. Dr. Hakan Yaralı, 1986 yılında Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi’nden mezun olduktan sonra aynı üniversitede Kadın Hastalıkları ve Doğum ihtisası yaptı. Halen, kısmi statüde Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı’nda çalışmaktadır. Yaralı, tüp bebeğin hem klinik hem de laboratuvar kısmında sertifikalı çok nadir hekimlerdendir. 2018 yılında Turkish time tarafından, Dünyada Yankı Uyandıran İlk 100 Türk Hekim arasına seçilmiştir.