Tüp Bebek Aşamaları

Tüp Bebek Aşamaları, Gün Gün Tedavi Süreci Nasıl İlerler?

Tüp bebek tedavisi, yumurtalıkların uyarılması ile başlayıp gebelik testiyle sonuçlanan 8 aşamadan oluşan bir süreçtir. Süreç adet kanamasının 2-3. gününde başlar ve gebelik testine kadar ortalama 3-4 hafta sürer.

Gün gün aşamalar sırasıyla şunlardır: ön görüşme, yumurtalıkların uyarılması (8-12 gün), yumurta toplama, mikroenjeksiyon (ICSI), döllenme, embriyo kalitesi değerlendirmesi, embriyo transferi ve gebelik testi.

Anatolia Tüp Bebek Merkezi'nde her hastaya özel ilaç şeması uygulanır, yumurtalar mikroenjeksiyon yöntemiyle döllenir ve taze embriyoların %75'i 5. günde (blastokist aşamasında) transfer edilir. Gebelik testi, yumurta toplamadan 14 gün sonra yapılır (1).

Tüp Bebek Aşamaları Nelerdir?

Tüp bebek tedavisi, birbirini izleyen 8 aşamadan oluşur. Süreç; yumurtalıkların ilaçla uyarılması, gelişen yumurtaların toplanması, sperm ile döllenmesi ve oluşan embriyoların anne rahmine transferi mantığına dayanır. Anatolia Tüp Bebek Merkezi'nde uygulanan gün gün tüp bebek aşamaları şunlardır (klasik IVF ve de taze transfer):

• 1. Ön görüşme ve başlangıç: Muayene, antral folikül sayımı, gerektiğinde AMH ölçümü ve başlangıç testleri.
• 2. Yumurtalıkların uyarılması: Adetin 2-3. günü başlayan, 8-12 gün süren ilaç tedavisi.
• 3. Yumurta toplama: Çatlatıcı iğneden 36 saat sonra yapılan, hafif sedasyon anestezi altında 15-20 dakika süren işlem.
• 4. Mikroenjeksiyon (ICSI): Her olgun yumurtaya tek sperm hücresinin enjekte edilmesi.
• 5. Döllenme (fertilizasyon): ICSI'den 16 saat sonra iki çekirdek (2 PN) kontrolü.
• 6. Embriyo kalitesi değerlendirmesi: 3. gün ve 5-6. gün (blastokist) takibi.
• 7. Embriyo transferi: Embriyoların rahime yerleştirildiği, ortalama 5 dakikalık işlem.
• 8. Gebelik testi: Yumurta toplamadan 14 gün sonra kanda beta-hCG ölçümü.

Yukarıda bahsedilen 8 basamak, diğer tüp bebek uygulamalarında (tüm uygun embriyoların dondurularak saklanması, PGT vb.) farklılık arz eder.

1. Aşama: Tüp Bebek Tedavisinde Ön Görüşme

Ön görüşme, anne ve baba adayının tıbbi geçmişinin değerlendirildiği ilk aşamadır. Bu görüşmede Anatolia Tüp Bebek Merkezi Tüp bebek doktorumuz çiftin hikâyesini dinler, anne adayını muayene eder ve ultrasonla antral folikül sayısını belirler.

Gerektiğinde kanda AMH tayini de yapılır. Tedavi başarı oranları hakkında bilgi verilir. Her olguda antral folikül sayımı yapılırken, seçilmiş olgularda AMH ölçümü yapılır. Bazı olgularda antral folikül sayımı ve AMH açısından uyumsuzluk olabilir; öyle durumlarda antral folikül sayımına daha fazla itibar edilir (2).

Ön görüşmede yapılanlar:

• Anne ve baba adayına başlangıç testleri (semen analizi, gerektiğinde rahim-tüp filmi, hepatit taramaları vb.) uygulanır.
• İnfertilite Infertilite (kısırlık) nedenleri hakkında bilgi verilir.
• Uygulanacak testler ve tedavi başarı oranları açıklanır.
• Tüm veriler ışığında, tüp bebek tedavisi bireyselleştirilerek uygun tedaviye başlanılır.

2. Aşama: Yumurtalıkların Uyarılması. Nasıl ve Kaç Gün Uyarılır?

Tüp bebek tedavisinde amaç çok sayıda folikül-yumurta elde etmektir. Yumurtalıkların uyarılması, çok sayıda folikül ve yumurta elde etmek amacıyla ortalama 8-12 gün süren ilaç tedavisidir. Anatolia Tüp Bebek Merkezi'nde bu aşama, adet kanamasının 2-3. günü başlar (2).

Süreç şöyle ilerler:

• Adetin 2-4. günü başlangıç ultrasonografisi yapılır; gerektiğinde kanda estradiol ve progesteron düzeyi ölçülür.
• Yumurta uyarıcı iğnelere başlanır.
• En az 3 folikül 17 mm çapın üzerine ulaştığında çatlatıcı iğne uygulanır.
• İlaç dozları, hemşireler tarafından verilen ilaç karnesinde belirtilir.

Yumurtalık uyarımı ve kişiye özel ilaç kullanım şekilleri hakkında detaylı yazımızı Yumurtalıkların Uyarılması sayfamızdan okumanızı tavsiye ederiz.

3. Aşama Yumurta Toplama. Nasıl Yapılır?

Yumurta toplama, çatlatıcı iğneden 36 saat sonra, hafif sedasyon-genel anestezi altında yapılan 15-20 dakikalık bir işlemdir. Anatolia Tüp Bebek Merkezi'nde vajinal ultrasonografi eşliğinde gerçekleştirilir.

İşlem öncesi ve sırasında:

• İşlem öncesi hasta en az 6 saat aç ve susuz olmalıdır.
• Hasta jinekolojik pozisyonda yatarken steril örtüyle örtülür ve vajinal saha temizlenir.
• Ultrasonografi kılavuzundan geçirilen iğneyle her foliküle girilir; içindeki sıvı ısıtılmış steril tüpe aktarılır.
• Tüp içeriği mikroskop altında incelenir; yumurta çıkmazsa folikül özel sıvıyla yıkanır.
• İşlemden bir saat sonra hasta evine dönebilir.

Yumurta toplama işlemi öncesi ve sonrası ve gelişebilecek komplikasyonlarla ilgili detaylı bilgi için yumurta toplama yazımızı okumanızı tavsiye ederiz.

Tüp Bebek Tedavisinde Erkekten Sperm Nasıl Alınır?

Azospermisi olmayan erkeklerde sperm, yumurta toplama günü mastürbasyon yöntemiyle alınır; öncesinde 1 gün cinsel perhiz uygulanır ve kayganlaştırıcı jel ya da krem kullanılmaz. Azospermisi olan erkeklerde ise yumurta toplamadan 1 gün önce mikroTESE, PESA veya TESA yöntemleriyle sperm elde edilir (3).

4. Aşama: Mikroenjeksiyon. (ICSI) Nedir ve Nasıl Uygulanır?

Mikroenjeksiyon (ICSI - intrasitoplazmik sperm enjeksiyonu), her olgun yumurtanın içine tek bir sperm hücresinin enjekte edildiği döllenme yöntemidir (1). Anatolia Tüp Bebek Merkezi'nde ICSI; sperm problemi veya açıklanamayan infertilite ile sınırlı kalmadan tüm olgularda uygulanır.

İşlem adımları:

• Önce yumurta etrafındaki hücreler eritilerek yumurta enjeksiyona hazırlanır.
• Ardından her olgun yumurtaya bir sperm hücresi enjekte edilir.

Mikroenjeksiyon  ve IVF'den farkı nedir, başarı oranı nasıldır gibi sorular ve mikroenjeksiyon hakkında akla takılanların cevabına mikroenjeksiyon nedir? makalemizden ulaşabilirsiniz.

5. Aşama Döllenme (Fertilizasyon):

Döllenme, mikroenjeksiyondan 16 saat sonra mikroskobik kontrolle değerlendirilir. Sağlıklı döllenen yumurtalarda iki çekirdek (2 pronükleus; 2 PN) görülür. Anatolia Tüp Bebek Merkezi'nde meni spermiyle döllenme oranı %80, mikro-TESE spermiyle %55-60'tır (1, 3).

Döllenme sonuçları:

• 2 PN (2 çekirdek): Sağlıklı döllenme.
• 0 PN (çekirdek yok): Döllenme gerçekleşmemiş.
• 1 PN veya 3 PN: Sağlıksız döllenme. Her ne kadar yakın zamanda yapılan çalışmaların bir kısmında 1 PN'den gelen embriyoların da sağlıklı olabileceği ve elde yumurta/embriyo sayısı sınırlı ise kullanılabileceğine dair bilgiler olsa da, Anatolia Tüp Bebek Merkezi'nde bu tür olgularda mutlaka PGT ile embriyonun sağlıklı olduğunu göstermeyi arzu ediyoruz (4).
• 2.1 PN: Son yıllarda yapılan çalışmalarda 2 çekirdeğin yanında küçük bir 3. çekirdek olduğunda bu tanımlama kullanılır. Anatolia Tüp Bebek Merkezi'nde bu tür olgularda mutlaka PGT ile embriyonun sağlıklı olduğunu göstermeyi arzu ediyoruz (4).

Şekil 1. Sağlıklı döllenme (2 çekirdek; 2 PN)

Şekil 2. Döllenmemiş yumurta (0 çekirdek; 0 PN).
Döllenme işleminin gerçekleşmediği yumurtalarda çekirdek gözlenmez (0 PN)

Şekil 3. Sağlıksız döllenme: 1 çekirdek (1 PN)
Sağlıksız döllenmeler 1 PN veya 3 PN olarak izlenirler.

Şekil 4. Sağlıksız döllenme: 3 çekirdek (3 PN)

6. Aşama Embriyo Kalitesinin Değerlendirilmesi:

Embriyo kalitesi, döllenmenin ertesi günü başlayan bölünme takibiyle değerlendirilir. Anatolia Tüp Bebek Merkezi'nde yumurtaların embriyoya dönüşme oranı %98'dir (1).

Değerlendirme süreci:

• Embriyolar 3. günde sayı ve kaliteye göre değerlendirilir.
• Hastaya 1 embriyo yerleştirilecekse ve elde sadece 1 embriyo varsa ya da birden fazla embriyo olsa bile 1 embriyo açık ara fark ile daha kaliteliyse, 3. gün transferi yapılır. Anatolia Tüp Bebek Merkezi'nde 3. gün transfer oranı %5-10 civarındadır.
• Diğer %90-95 olguda 5. gün blastokist safhasında embriyo transferi yapılır.

Embriyo kalitesi ve değerlendirmesine ilişkin fotoğraflar ve neden 5. gün embriyolarını tercih ettiğimizle ilgili detaylı yazımıza Embriyo Kalitesi makalemizden ulaşabilirsiniz.

7. Aşama Embriyo Transferi:

Embriyo transferi, karından yapılan (abdominal) ultrasonografi rehberliğinde, embriyoların anne rahmine yerleştirildiği, hazırlık dâhil ortalama 5 dakika süren bir işlemdir. Anatolia Tüp Bebek Merkezi'nde gerçek transferden hemen önce deneme kateteriyle rahim içi yol haritalandırılır.

• Rahim ağzı steril gazlı bezle temizlenir; rahim ağzı özel kültür sıvısıyla yıkanır.
• Deneme kateteriyle rahim içi yol belirlenir.
• Embriyolog transfer edilecek embriyoları katetere yükleyerek laboratuvardan getirir. Ardından transfer gerçekleştirilir.
• Embriyolar, çiftin özelliklerine göre 5. günde transfer edilir; nadiren 3. gün transfer yapılır.
• Anatolia Tüp Bebek Merkezi'nde 2. gün embriyo nakli tercih edilmez.

Embriyo transferi öncesi ve sonrasında dikkat edilmesi gerekenler ile sık sorulan soruları bir yazıda topladık. Detaylarına Embriyo Transferi sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

8. Aşama Tüp Bebekte Gebelik Testi:

Tüp bebekte gebelik testi, yumurta toplama gününden 14 gün sonra kanda beta-hCG ölçümüyle yapılır. İlk değerin 10 mIU/ml üzerinde olması olumlu kabul edilir; ancak güven verici değerler 50 IU/L üzeridir.

Testin takibi:

• Gebelik elde edilen hastalarda test, 2 gün arayla 2 kez daha tekrarlanır.
• Değerin 2 gün arayla yaklaşık 2 katına çıkması normal kabul edilir.

Gebelik testi hakkında bilmeniz gereken diğer hususlar için Tüp Bebekte Gebelik Testi yazımızı okuyabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Tüp bebek tedavisi kaç gün sürer?

Yumurtalıkların uyarılması 8-12 gün sürer; yumurta toplama ve transfer aşamaları eklenince gebelik testine kadar ortalama 3-4 hafta geçer.

Yumurta toplama işlemi ağrılı mıdır?

Hayır. Anatolia Tüp Bebek Merkezi'nde işlem hafif genel anestezi altında yapıldığı için ağrısızdır ve 15-20 dakika sürer.

Embriyo transferi kaçıncı günde yapılır?

Taze transferlerin %90-95'i 5. günde (blastokist aşamasında) yapılır; yumurta/embriyo sayısı az olan hastalarda 3. gün transferi uygulanabilir.

Tüp bebekte gebelik testi ne zaman yapılır?

Yumurta toplama gününden 14 gün sonra yapılır. İlk beta-hCG değerinin 50 mIU/ml üzerinde olması güven vericidir.

Kaynaklar

• 1. A drop in serum progesterone from oocyte pick-up +3 days to +5 days in fresh blastocyst transfer, using hCG-trigger and standard luteal support, is associated with lower ongoing pregnancy rates. Uyanik E, Mumusoglu S, Polat M, Yarali Ozbek I, Esteves SC, Humaidan P, Yarali H. Hum Reprod. 2023 Feb 1;38(2):225-236. doi: 10.1093/humrep/deac255. PMID: 36478179
• 2. Significance of serum AMH and antral follicle count discrepancy for the prediction of ovarian stimulation response in Poseidon criteria patients. Hochberg A, Dahan MH, Yarali H, Vuong LN, Esteves SC. J Assist Reprod Genet. 2024 Mar;41(3):717-726. doi: 10.1007/s10815-024-03050-8. PMID: 38358433
• 3. TESE-ICSI in patients with non-mosaic Klinefelter syndrome: a comparative study. Yarali H, Polat M, Bozdag G, Gunel M, Alpas I, Esinler I, Dogan U, Tiras B. Reprod Biomed Online. 2009 Jun;18(6):756-60. doi: 10.1016/s1472-6483(10)60023-5. PMID: 19490778
• 4. The Istanbul Consensus update: a revised ESHRE/ALPHA consensus on oocyte and embryo static and dynamic morphological assessment. Working Group on the update of the ESHRE/ALPHA Istanbul Consensus; Coticchio G, Ahlström A, Arroyo G, Balaban B, Campbell A, De Los Santos MJ, Ebner T, Gardner DK, Kovačič B, Lundin K, Magli MC, Mcheik S, Morbeck DE, Rienzi L, Sfontouris I, Vermeulen N, Alikani M. Reprod Biomed Online. 2025 Jun;50(6):104955. doi: 10.1016/j.rbmo.2025.104955. PMID: 40300986