Döllenme Başarısızlığı ve Ca-ionofor Yöntemi
Tüp bebek tedavisinde döllenme başarısızlığı, mikroenjeksiyon (ICSI) sonrasında hiçbir yumurtanın döllenmemesi durumudur ve çiftlerin yaklaşık %1-3'ünde görülür (1). Normal koşullarda ICSI uygulanan olgun yumurtaların yaklaşık %80'i döllenir. Döllenmenin hiç olmaması ya da olgun yumurtaların %30-35'inin altında döllenmesi öyküsü varlığında Anatolia Tüp Bebek Merkezi, laboratuvarda yumurta aktivasyonunu sağlayan Ca-ionofor yöntemini uygulayarak döllenme oranlarını artırabilmektedir (2, 3).
DÖLLENME BAŞARISIZLIĞI VE CA-İONOFOR YÖNTEMİ
Tüp bebek tedavisinde döllenme başarısızlığı (hiçbir olgun yumurtanın döllenmemesi) çiftlerin %1-3'ünde görülür (1). Nedeni çoğunlukla ağır sperm sorunları (var olan tüm spermlerde çok ağır şekilsel problem varlığı; pin head, yani toplu iğne başı kadar başı olan sperm, globozoospermi vb.) ya da yumurta aktivasyonunun sağlanamamasıdır. Nadiren spermde veya yumurtada görünür şekilsel problem olmasa da hiç döllenme olmaması veya düşük döllenme oranları ile karşılaşılmaktadır. Bu durum, sperm veya yumurtada gözle görülmese bile moleküler düzeyde, literatürde tanımlanmış problemlerden kaynaklanabilmektedir.
Anatolia Tüp Bebek Merkezi, olgun yumurtaların %30-35'inin altında döllendiği veya hiç döllenmenin olmadığı çiftlerde Ca-ionofor yöntemiyle döllenme oranlarını artırmayı hedefler.
ÖZETLE:- Görülme sıklığı: Total döllenme başarısızlığı çiftlerin %1-3'ünde görülür (1).
- Normal döllenme oranı: Meni spermi kullanılarak yapılan ICSI sonrası olgun yumurtaların yaklaşık %80'i döllenir (2).
- Başlıca nedenler: Ağır sperm sorunları ve yumurta aktivasyonunun olmaması.
- Risk grubu: Olgun yumurtaların %30-35'inin altında döllendiği hastalar.
- Çözüm: Ca-ionofor (yumurta aktivasyonu) yöntemi (3).
- Uygulama: mikroenjeksiyon sonrası yumurtanın özel solüsyonda bekletilip inkübatöre alınması. Bu bekletme bir veya iki kez yapılabilmektedir.
- Güvenlik: Ca-ionofor ile elde edilen bebeklerde büyük veya küçük anomali riskinde artış bildirilmemiştir (4).
TÜP BEBEKTE DÖLLENME (FERTİLİZASYON) NEDİR?
Döllenme (fertilizasyon), erkek üreme hücresi olan sperm ile kadın üreme hücresi olan yumurtanın birleşerek, ileride bebek gelişimini sağlayacak zigotu oluşturmasıdır. Tüp bebek tedavisinde elde edilen olgun yumurtalara mikroenjeksiyon (ICSI) uygulanır; her olgun yumurtanın içine tek bir sperm enjekte edilir. İşlemin ertesi günü yumurtalar inkübatörden çıkarılıp mikroskop altında döllenme durumu açısından değerlendirilir. Anatolia Tüp Bebek Merkezi'nde ICSI sonrası olgun yumurtaların yaklaşık %80'i döllenir.
TÜP BEBEKTE YUMURTA NEDEN DÖLLENMEZ?
Tüp bebekte yumurtanın döllenmemesinin en önemli iki nedeni ağır sperm sorunları ve yumurtanın döllenme için aktive olmamasıdır. Yumurtanın döllenebilmesi için, enjekte edilen spermden salgılanan faktörlerle yumurta içi kalsiyum seviyelerinin yükselmesi ve yumurtanın aktive olması gerekir; bu basamaktaki sorunlar döllenme başarısızlığına yol açar. Ayrıca 3'ten az olgun yumurta elde edilmesi de döllenme sorunu riskini artırır. Total döllenme başarısızlığı çiftlerin %1-3'ünde görülür (1).
Sperme Bağlı Döllenme Sorunları Nelerdir?
Anatolia Tüp Bebek Merkezi'nde döllenme başarısızlığı yaşayan çiftlerin çoğunda sperm parametrelerinde ağır sorunlar bulunur. Hatta bu problemli durum, var olan spermlerin tamamında bulunur. Sperme bağlı olarak döllenme oranını düşüren başlıca durumlar şunlardır:
- Tamamen hareketsiz spermlerle mikroenjeksiyon yapılması,
- Spermin baş kısmındaki akrozom bölgesinde eksiklik veya yokluk, yani globozoospermi (4),
- Sperm başının çok küçük olması (pin head).
Yumurtaya Bağlı Döllenme Sorunları Nelerdir?
Bazı hastalarda sperm değerlendirmesi normal ve yumurtalık rezervi yeterli olduğu hâlde döllenme başarısızlığı görülebilir. Bu durumda sorun, yumurtanın son olgunlaşma ve aktivasyon basamağındadır.
Kalite Standartlarımız
Anatolia Tüp Bebek Merkezi Laboratuvarı, çok titiz bir çalışma ve denetim sonucu verilen ISO 15189 akreditasyon belgesine sahip Türkiye'deki iki merkezden biridir.
ISO, Anatolia kalitesinin sembolik bir akreditesidir. Merkezimiz Uluslararası Standardizasyon Kuruluşu ISO tarafından belirlenmiş, dünya genelinde kabul edilen kalite standartı olan ISO-9001/2015 belgesine sahiptir.
Anatolia, İngiltere Merkezli UK NEQAS International Quality Expertise Programını başarı ile tamamlamış, güncel olarak UK NEQAS uluslararası tüp bebek laboratuvarı standartlarına uygun çalıştığını tescillemiştir.
DÖLLENME BAŞARISIZLIĞINDA NE YAPILABİLİR?
Döllenme başarısızlığında en etkili laboratuvar çözümü Ca-ionofor (yumurta aktivasyonu) yöntemidir. Beklenenin altında döllenme oranı olan ya da hiç döllenme sağlanamayan çiftlerde, özellikle olgun yumurtaların %30-35'inin altında döllendiği durumlarda, Anatolia Tüp Bebek Merkezi Ca-ionofor yöntemini uygulayarak döllenme oranlarını artırmayı hedefler. Yöntem, spermlerin tamamı globozoospermi (akrozom eksikliği) olan hastalarda da döllenme için umut vaat eder. Mikroenjeksiyon sonrasında görünür bir sperm veya yumurta problemi olmadığı hâlde döllenme elde edilemezse tüp bebek tedavisi iptal edilir; böyle bir öyküsü olan çiftlerde sonraki uygulamada Ca-ionofor yöntemi tercih edilebilir.
CA-İONOFOR YÖNTEMİ NEDİR VE NASIL UYGULANIR?
Ca-ionofor yöntemi, mikroenjeksiyon sonrasında yumurtayı laboratuvar şartlarında aktive ederek döllenmeyi başlatmayı amaçlayan bir tekniktir. Mikroenjeksiyon işleminden sonra yumurta özel bir solüsyonda bir süre bekletilir ve ardından inkübatör adı verilen cihazlara alınır. Bu teknikle yapılan tüp bebek uygulamalarında döllenme oranları iyileşebilmekte ve elde edilen bebeklerde hem büyük hem de küçük anomali riskinde artış bildirilmemektedir (2, 3).
Ca-Ionofor Yöntemi Kimlere Uygulanır?
Anatolia Tüp Bebek Merkezi Ca-ionofor yöntemini aşağıdaki çiftlerde uygular:
- Geçmiş tüp bebek denemelerinde döllenme sıkıntısı öyküsü olanlar (hiç döllenme olmaması veya %30-35 altında döllenme varlığı),
- İlk tüp bebek uygulaması olsa bile ağır sperm sorunu bulunanlar,
- TESE olguları,
- Spermlerin tamamı globozoospermi (akrozom eksikliği) olan hastalar.
Ca-Ionofor Yöntemi Bebekte Anomali Riskini Artırır mı?
Mevcut verilere göre Ca-ionofor yöntemiyle elde edilen bebeklerde büyük ve küçük anomali riskinde artış bildirilmemiştir (4).
DÖLLENME BAŞARISIZLIĞI, SIK SORULANLAR
Tüp Bebekte Anormal Döllenme Neden Olur?
Döllenme Olmazsa Ne Olur?
Mikroenjeksiyon sonrasında döllenme elde edilemezse tüp bebek tedavisi o ay iptal olur. Böyle bir öyküsü olan çiftlerde Anatolia Tüp Bebek Merkezi, sonraki uygulamada döllenme oranlarına katkı sağlaması için Ca-ionofor yöntemini kullanabilir (3).
Tüp Bebekte Kaç Yumurta Döllenir?
Tüp bebek tedavisi sırasında uygulanan mikroenjeksiyon yöntemi sonrasında yumurtaların yaklaşık olarak %80’i döllenmektedir.
Döllenen Yumurta Rahime Neden Tutunamaz?
Tüp bebek tedavisinde yumurtalar döllendikten sonra transfer gününe kadar laboratuvarda özel cihazlar olan inkübatörler içerisinde takip edilirler. Embriyo sayı ve kalitesine göre transfer zamanı toplama gününden 3 ya da 5 gün sonra olacak şekilde belirlenir. Ancak döllenen her yumurtadan gelişen embriyoların kalitesi birebir aynı olmaz. Bir kısmı iyi kaliteli olabilirken bir kısmı orta ya da düşük kaliteli olabilir. Bu nedenle embriyo kalitesi düştükçe rahime tutunma olasılığı da düşer.
Kaynaklar
- 1. Total fertilization failure after ICSI: insights into pathophysiology, diagnosis, and management through artificial oocyte activation. PMID: 36977357
- 2. Live birth after artificial oocyte activation using a ready-to-use ionophore: a prospective multicentre study. PMID: 25596904
- 3. Application of a ready-to-use calcium ionophore increases rates of fertilization and pregnancy in severe male factor infertility. PMID: 22921909
- 4. Artificial oocyte activation with Ca2+ ionophore improves reproductive outcomes in patients with fertilization failure and poor embryo development in previous ICSI cycles. PMID: 37635975
Detaylı Özgeçmiş İçin Tıklayın
Prof. Dr. Hakan Yaralı, 1986 yılında Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi’nden mezun olduktan sonra aynı üniversitede Kadın Hastalıkları ve Doğum ihtisası yaptı. Halen, kısmi statüde Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı’nda çalışmaktadır. Tüp bebek alanında hem klinik hem de laboratuvar kısmında sertifikası bulunan hekimlerdendir. 2018 yılında Turkish time tarafından, Dünyada Yankı Uyandıran İlk 100 Türk Hekim arasına seçilmiştir.