PGT Uygulamalarında Yapay Zeka
Smart PGT Nedir?

Yapay Zeka Nedir?

Yapay Zeka (YZ), IBM CEO’su Ginni Rometty’nin tabiri ile “insan ve makina arasında ortaklık, iş birlikteliği”dir.  Yapay Zeka, bir bilgisayar programı ile, aslında sadece insanlarda var olan zeka fonksiyonuna benzer, tanımlı görevleri analiz etme ve yerine getirebilme yeteneğidir.  Giderek gerek tıp, gerekse de tıp dışı tüm alanlarda artan bir hızla yer alan Yapay Zeka’ nın, gelecekte insan ile nasıl rekabet edeceği/geçeceği hala cevaplanmamış bir sorudur.

Yapay Zeka, esasında günümüzde bir çok alanda bulunmaktadır (Apple ses asistanı Siri, Facebook’da yüz tanıyıcısı, sürücüsüz araba kullanım endüstrisi gibi.  Yapay Zeka’nın belki de en kullanışlı ve ümit vaat eden alanlarından biri makina öğrenmesi (machine learning)’dir.  Makina öğrenmesi bir anlamda, makinaya veriler yüklendikten sonra, sistemin her yeni analizde, geçmiş zamandaki deneyim ve dataları da kullanarak, kendi kendine öğrenmesini sağlamaktır.  Tıp alanında hastalıklara tanı koymak, görüntü analizi yapmak buna örnek olarak gösterilebilir.  Özellikle son yıllarda kullanıma giren derin nöral networkler sayesinde, oldukça güvenilir, yaygın kullanılabilir öngörü modelleri oluşturulmaya başlanmıştır.

Diğer disiplinlerde olduğu gibi tıpta da Yapay Zeka giderek yaygınlaşan bir kullanım alanı bulmuştur.  Örnek olarak elektronik tıbbi raporların okunması ve büyük data yönetimi (big data management; Watson, IBM), patoloji incelemelerinde görüntülerin analizi, MR’da görüntü analizi ve tedavi planlarının yapılması verilebilir.  Digital ortamda hekim konsültasyonu (Dr. Yapay Zeka) veya yapay hemşire, ilaç kullanım monitorizasyonu, kişiye özgü klinik uygulamalar (precision medicine) da diğer örnekleri teşkil edebilir.  Günümüzde milyonlarca hasta gereksiz yere ilaç kullanmaktadır; kişiye özgü hususların (genetik yapı, çevresel faktörler, laboratuvar bulguları vs) değerlendirilmesi ile kişiye özgü tedavi uygulanabilmekte, bu da klinik sonuçları iyileştirmektedir.  Esasında bu uygulamalar verilen tıbbi hizmetin standardaziasyonuna da katkıda bulunmaktadır.  Yakın zamanda İngiltere’de yapılan bir çalışmada, Yapay Zeka doktoru “Babylon”, Royal College’daki doktorlara göre hastalıkların tanısını koymada daha üstün olarak rapor edilmiştir.

Tüp Bebekte Yapay Zeka

Embriyo değerlendirmesi ve seçimi, sperm seçimi ve de over rezervi parametrelerinin değerlendirilmesinin optimizasyonu, Yapay Zeka’nın tüp bebek uygulamalarındaki 3 önemli kullanım alanını oluşturabilir.  

 

Günümüzde çağdaş uygulamalar, tüp bebekte, tek sağlıklı embriyo transferini zorunlu kılmaktadır.  Embriyo değerlendirmesi için evrensel kabul görmüş zaman noktalarında şekilsel değerlendirme (morfoloji) ve yine şekilsel olarak embriyoların kapalı bir ortamda devamlı gözlemlenmesi (time-lapse) kullanılmaktadır.  Halbuki bu tür şekilsel değerlendirme, bir anlamda embriyolara yapılan “güzellik yarışması” her zaman bize doğru embriyo seçimi/naklinde  yol gösterici olamamaktadır.  Üstelik bu şekilde embriyoların şekilsel değerlendirmeleri, deneyimli embriyologlar tarafınca yapılsa da, hayli sübjektif olabilmektedir.  Yakın zamanda yapılan bir çalışmada, aynı embriyo görüntüsü 5 deneyimli embriyolog tarafınca değerlendirildiğinde, kişiler arası önemli farklılıklar rapor edilmiştir.  Bu durum esasında farklı laboratuvarlarda faklı değerlendirme sınıflandırmalarının kullanılması ve işlemin sübjektif olmasından kaynaklanmaktadır.  Yakın zamanda ABD’de önde gelen tüp bebek merkezlerinden birisi olan Cornell’den bildirilen bir çalışmada 50,000’den fazla embriyo görüntüsü ile Yapay Zeka’nın (STORK)  eğitilmesi sonrasında %98 güvenilirlikle embriyo kalitesini değerlendirebileceği rapor edilmiştir.  Bu da Yapay Zeka’nın embriyo kalitesini çok yetkin bir şekilde değerlendirmeyi öğrenebileceğini göstermiştir.  Bu çalışma yumurta toplamadan 110 saat sonra, yani 5. gün sabah tek görüntü değerlendirmesi ile yapılmıştır.

PGT uygulamalarında Yapay Zeka / Smart PGT

PGT uygulamalarının genetik ayağının insan tarafından analizi subjektiftir.  Yakın zamanda ABD’den yapılan bir çalışmada Yapay Zeka ile yapılan PGT uygulamalarında (Smart PGT), doğru embriyo seçiminin iyileştirildiği rapor edilmiştir; bu şekilde 1) doğruluk artmış; 2) insani değerlendirme ile ilgili subjektivizm ortadan kalkmış; 3) insani hatalar engellenmiştir.  Yine bu sayede, 1) daha fazla sağlıklı embriyo seçimi; 2) daha fazla en az tek sağlıklı embriyosu olan hasta sayısı; 3) sağlıklı embriyo transferinde daha fazla güven duygusu duyulması; 4) daha az düşük oranı; 5) daha fazla canlı doğum oranı rapor edilmiştir.

Smart PGT, genetik ayrıştırma yapılan embriyolarda, tanı konulma aşamasında son teknoloji yapay zekanın kullanılması demektir.
Böylece nakil için daha doğru embriyo seçilebilmekte ve gebelik şansı yükselmektedir.

Yapay Zeka, üreme tıbbının bir çok alanında kullanılması test edilmekle birlikte, gelecekte çok daha yaygın kullanım alanı (sperm seçimi, ultrasonografide yumurtalık uyarımı sırasında follükül sayımı otomatizasyonu, en ideal yumurtalık uyarım protokolünün kullanılması, otomatik embriyo değerlendirmesi, canlı doğum öngörülmesi vs) bulacağının öngörülmesi herhalde yanlış olmayacaktır. 

Yapay Zeka kullanımı ile çevresel ortamdan bağımsız görevlerin icrasında hata oranı minimize olacak, çok yorucu/zahmetli görevleri yapmak mümkün olacak, duygusallık ve fiziki sınırlama olmaksızın görev icraatları yapmak mümkün olacaktır.  Yüksek ilk yatırım maliyeti, insanın muhakemesi yerine makinaya güvenmeye geçişin etik tartışmaları tartışma unsurları olacaktır.

Ama Yapay Zeka gelecekte üreme tıbbında otomatizasyon sağlayarak hastalara önemli katkıda bulunacaktır.  Bununla birlikte Yapay Zeka, üreme tıbbı doktorları veya embriyologlarının yerini tamamen almayacak, ama hastalara daha iyi klinik hizmet vermek için bir araç olacaktır.  
 

SMART PGT’yi HANGİ HASTA GRUPLARINDA UYGULUYORUZ?

- Özellikle 38 yaş ve üstünde tüp bebek uygulaması yapılacak hastalar başta olmak üzere, isteğe bağlı olarak her yaş grubunda uygulanabilir.
- Eşlerden birinde kromozomal olarak kopma, yer değiştirme gibi yapısal bir problem varlığı durumunda da embriyodan alınan örneklerde hem bu problem taranabilmekte hem de diğer tüm kromozomlar açısından da tarama yapılabilmektedir.
- Saptanmış bir genetik hastalık varlığı nedeniyle Preimplantasyon Genetik Tanı (PGD) yöntemi uyguladığımız hastalarımızda, genetik hastalık taramasına ilaveten 46 kromozom taraması yapılmasını da önermekteyiz. Bu sayede hem genetik hastalığı barındırmayan hem de tüm kromozomlar açısından sağlıklı olan embriyo tespit edilebilmekte ve sağlıklı çocuk sahibi olma ihtimali arttırılmaktadır.
- İlaveten, daha önce tekrarlayan tüp bebek başarısızlığı olan hastalarda ve tekrarlayan gebelik kaybı olan çiftlerde de SMART PGT yöntemi uygulanabilmektedir.

2015 yılından beri kliniğimizde uyguladığımız  PGT (5-6. gün Trofektoderm Biyopsisi) Uygulamasını, Eylül 2018 itibari ile dünyada sayılı merkezde uygulanan Smart PGT şeklinde uygulamaktayız.

PGT hakkında daha detaylı bilgiye ulaşmak için linke tıklayınız

Smart PGT Nedir?
Teşekkür ederiz
Gönderdiğiniz form tarafımıza ulaşmıştır. En kısa sürede sizinle iletişime geçilecektir.
Hata! Formunuz gönderilirken bir hata oluştu.
Soru Sormak İstiyorum
Yorumunuzu Yazınız